Otwierasz szafkę, wyciągasz ziemniaki, a z kilku bulw wystają już niewielkie kiełki. Czy wystarczy je odciąć, czy takie ziemniaki powinny od razu trafić do kosza? Sam kiełek nie zawsze oznacza, że ziemniak jest całkowicie niezdatny do wykorzystania. Znaczenie ma jednak jego wygląd, twardość oraz to, czy na skórce pojawiły się zielone fragmenty.
Kiełkowanie to naturalny proces. Problem polega na tym, że w kiełkach, „oczkach”, zielonych częściach i skórce może znajdować się więcej naturalnych związków nazywanych glikoalkaloidami, przede wszystkim α-solaniny i α-chakoniny. Ich zbyt duża ilość nie jest obojętna dla organizmu.
Dlatego zamiast kierować się wyłącznie zasadą „ma kiełek – wyrzucam” albo „odetnę kiełek i będzie dobrze”, warto najpierw dokładnie obejrzeć ziemniaka.
Mały kiełek nie zawsze oznacza, że ziemniak trzeba wyrzucić
Jeżeli ziemniak nadal jest twardy i jędrny, nie jest zielony, nie ma pleśni ani oznak gnicia, a pojawił się na nim jedynie pojedynczy niewielki kiełek, można rozważyć jego wykorzystanie.
Kiełek wraz z oczkiem należy wówczas bardzo dokładnie i głęboko usunąć, a ziemniaka obrać.
Większą ostrożność należy zachować w przypadku ziemniaków, które leżą już długo, są wysuszone, pomarszczone albo wypuściły wiele długich kiełków.
Najprostsza zasada brzmi: jeden niewielki kiełek na twardym, zdrowo wyglądającym ziemniaku to zupełnie inna sytuacja niż długa plątanina kiełków na miękkiej i pomarszczonej bulwie.
Jeżeli ziemniaki często zaczynają kiełkować niedługo po zakupie, sprawdź również poradnik Jak przechowywać ziemniaki, żeby nie kiełkowały i nie miękły zbyt szybko?. Odpowiednie miejsce przechowywania może znacznie ograniczyć ten problem.
Kiedy kiełkującego ziemniaka lepiej wyrzucić?
Nie warto za wszelką cenę ratować każdej bulwy. Są sytuacje, w których rozsądniejszym rozwiązaniem jest wyrzucenie ziemniaka.
Zrezygnuj z jego wykorzystania, jeśli:
- ma wiele długich kiełków,
- jest mocno pomarszczony i wysuszony,
- stał się wyraźnie miękki,
- ma duże zielone fragmenty,
- jest uszkodzony lub zaczyna gnić,
- ma nietypowy, gorzki smak.
Szczególną uwagę warto zwrócić na zielone ziemniaki. Zielony kolor pochodzi od chlorofilu i sam w sobie nie jest toksyczny, ale zazielenienie może wskazywać na warunki sprzyjające również zwiększeniu zawartości glikoalkaloidów. Dlatego mocno zazielenionych bulw lepiej nie wykorzystywać.
Nie należy też zakładać, że samo ugotowanie ziemniaka całkowicie rozwiąże problem. Jeżeli bulwa jest mocno skiełkowana, zielona i pomarszczona, bezpieczniej po prostu ją wyrzucić.
Ziemniak zrobił się zielony – czy wystarczy wyciąć zielone miejsce?
Jeżeli zielony fragment jest bardzo niewielki, a sama bulwa jest świeża, twarda i bez licznych kiełków, zieloną część wraz z otaczającym ją miąższem należy dokładnie usunąć.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy duża część ziemniaka jest zielona albo jednocześnie pojawiły się liczne kiełki i pomarszczona skórka. Takiego ziemniaka lepiej nie wykorzystywać.
Podobnie należy postępować z oczkami. Nie wystarczy jedynie oderwać wystającego kiełka palcami. Miejsce, z którego wyrastał, powinno zostać dokładnie wycięte.
Jeśli natomiast ziemniaki po obraniu zmieniają kolor na szary lub brunatny, nie należy mylić tego z zazielenieniem skórki. To zupełnie inne zjawisko. Wyjaśniamy je dokładniej w poradniku Dlaczego ziemniaki czernieją po obraniu?
Gorzki smak powinien być sygnałem ostrzegawczym
Czasami na pierwszy rzut oka ziemniak nie wygląda podejrzanie, ale po przygotowaniu ma wyraźnie gorzki smak albo powoduje nieprzyjemne pieczenie w ustach.
Takiego dania nie należy dalej jeść.
Przy większej zawartości glikoalkaloidów mogą występować między innymi dolegliwości ze strony układu pokarmowego, dlatego nie warto bagatelizować nietypowego, gorzkiego smaku ziemniaków.
Nie ma też sensu próbować maskować goryczy większą ilością soli, sosu czy przypraw. Jeśli ziemniaki smakują podejrzanie, lepiej z nich zrezygnować.
Jak przechowywać ziemniaki, żeby nie zaczęły kiełkować?
Najlepszym rozwiązaniem jest oczywiście niedopuszczenie do sytuacji, w której cała torba ziemniaków zaczyna wypuszczać kiełki.
Przechowuj je przede wszystkim w miejscu ciemnym, chłodnym i przewiewnym. Światło sprzyja zazielenianiu, natomiast zbyt wysoka temperatura może przyspieszać kiełkowanie.
Nie warto zostawiać ziemniaków przez długi czas w szczelnym foliowym opakowaniu. Lepiej sprawdzi się papierowa torba, skrzynka albo przewiewny koszyk.
Raz na kilka dni dobrze jest również przejrzeć zapas. Bulwy, które robią się miękkie albo zaczynają się psuć, można wtedy szybko usunąć.
Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz w artykule Jak przechowywać ziemniaki, żeby nie kiełkowały i nie miękły zbyt szybko?.
Warto również wiedzieć, że nie wszystkie warzywa powinny trafiać automatycznie do chłodziarki. Więcej na ten temat przeczytasz w poradniku Które warzywa i owoce trzymać w lodówce, a które nie? Praktyczny przewodnik.
Zdrowych ziemniaków nie trzeba się bać
Nie warto też popadać w drugą skrajność i wyrzucać każdego ziemniaka tylko dlatego, że pojawiło się na nim małe oczko. Najważniejsza jest ocena całej bulwy.
Twardy, zdrowy ziemniak bez zielonych fragmentów, z pojedynczym niewielkim kiełkiem, po dokładnym usunięciu kiełka i oczka to zupełnie inna sytuacja niż stary, miękki ziemniak pokryty długimi kiełkami.
Jeśli masz zapas świeżych, dobrej jakości ziemniaków i szukasz pomysłu na ich wykorzystanie, zobacz 6 pomysłów na ziemniaki do obiadu – proste dodatki, które nigdy się nie nudzą.
Z ugotowanych ziemniaków możesz też przygotować kopytka ziemniaczane – miękkie i sprężyste, jak u babci.
A jeśli gotujesz ziemniaki do obiadu, nie zawsze musisz pozbywać się płynu z garnka. Zobacz również Nie wylewaj wody po gotowaniu ziemniaków. Może jeszcze przydać się w kuchni.
Kiedy lepiej nie ryzykować?
W przypadku ziemniaków można przyjąć prostą zasadę: jeżeli bulwa jest mocno skiełkowana, zielona, bardzo pomarszczona, miękka albo gorzka – lepiej ją wyrzucić.
Kilka ziemniaków nie jest warte ryzyka, szczególnie gdy nie wiemy, jak długo były przechowywane i w jakich warunkach.
Jeśli natomiast zauważysz niewielki kiełek na twardej, nieuszkodzonej i niezazielenionej bulwie, dokładnie usuń kiełek wraz z oczkiem, obierz ziemniaka i jeszcze raz oceń jego stan przed przygotowaniem.



